November 25, 2017

Άρθρο του Υπουργού Εξωτερικών κ. Ιωάννη Κασουλίδη, Νέα Υόρκη, 17 Ιουλίου 2014

Ημέρα Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης: Γιατί η Κύπρος συμμετέχει στον εορτασμό της επετείου

Στις 17 Ιουλίου 1998 υιοθετήθηκε το “Καταστατικό της Ρώμης”, η συνθήκη βάσει της οποίας εγκαθιδρύθηκε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ). Για να σηματοδοτηθεί αυτό το ορόσημο αλλά και οι σημαντικές κατακτήσεις που έχουν επιτευχθεί γενικότερα στο διεθνές ποινικό δίκαιο, η 17η Ιουλίου έχει καθιερωθεί ως «Ημέρα Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης».

Η Κύπρος και εγώ προσωπικά συμμετέχουμε με υπερηφάνεια στον εορτασμό αυτής της επετείου καθώς και στη διεθνή εκστρατεία που επιδιώκει να υπογραμμίσει ότι η “Δικαιοσύνη είναι Σημαντική” – “Justice Matters”. Μια σύντομη αναφορά στο έργο του ΔΠΔ και των ιδανικών που αντιπροσωπεύει επαρκούν, πιστεύω, για να γίνουν κατανοητοί οι λόγοι για τους οποίους θεωρήσαμε τη συμμετοχή μας επιβελημένη.

Το ΔΠΔ είναι σήμερα το μοναδικό μόνιμο, διεθνές ποινικό δικαστήριο με δικαιοδοσία να προσάγει τους υπαίτιους για τα πλέον σοβαρά εγκλήματα, όπως τη γενοκτονία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τα εγκλήματα πολέμου. Επιπρόσθετα, υπό την προϋπόθεση ότι επαρκής αριθμός Κρατών θα επικυρώσουν τη σχετική τροποποίηση στο Καταστατικό της Ρώμης, το Δικαστήριο θα αποκτήσει δικαιοδοσία και επί του Εγκλήματος της Επίθεσης. Πρόκειται για εγκλήματα που προσβάλλουν βάναυσα τη συνείδηση της ανθρωπότητας.

Οι ρίζες του Δικαστηρίου φτάνουν τουλάχιστον μέχρι τις δίκες της Νυρεμβέργης και του Τόκιο μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τις οποίες ακολούθησαν, πιο πρόσφατα, τα ad hoc και υβριδικά διεθνή δικαστήρια όπως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα και τα Έκτακτα Τμήματα του Δικαστηρίου της Καμπότζης. Η δημιουργία του ΔΠΔ θεωρείτο από πολλούς ως ακατόρθωτη. Εντούτοις, τα τελευταία δώδεκα χρόνια το Δικαστήριο είναι μια πραγματικότητα και έχει απτή συμβολή στην ανάπτυξη της διεθνούς δικαιοσύνης.

Αυτή τη στιγμή, το ΔΠΔ έχει 122 Κράτη Μέλη ενώ και άλλα Κράτη έχουν εκδηλώσει την πρόθεσή τους να ενταχθούν σε αυτό. Είκοσι μία υποθέσεις σε οκτώ χώρες έχουν αχθεί ενώπιον του ΔΠΔ το οποίο έχει εκδώσει τις πρώτες του ετυμηγορίες ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη και μια σειρά από άλλες προκαταρκτικές εξετάσεις. Το Δικαστήριο δίδει επίσης φωνή στα θύματα εγκλημάτων μεριμνώντας για τη συμμετοχή τους στη δικαστική διαδικασία.

Όπως συμβαίνει με κάθε νεοσύστατο θεσμό που θέτει φιλόδοξους στόχους, το Δικαστήριο έχει να αντιμετωπίσει τις δικές του προκλήσεις. Αναπόφευκτα, προκλήσεις θα προκύψουν και στο μέλλον. Μέχρι σήμερα, αριθμός προκλήσεων έχει αντιμετωπιστεί επιτυχώς χάρη στην αποφασιστικότητα και στο πνεύμα συνεργασίας που έχουν επιδείξει όλοι οι εμπλεκόμενοι σε αυτή την προσπάθεια. Είμαι πεπεισμένος ότι οι ίδιες αρετές θα πρυτανεύσουν σε σχέση με την αντιμετώπιση των υφιστάμενων και μελλοντικών προκλήσεων. Οι αποφάσεις μας – και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για μας τα Κράτη Μέλη – θα πρέπει να συνεχίσουν να προάγουν την ανεξαρτησία, αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα του Δικαστηρίου.

Η Κύπρος υπήρξε σταθερός υποστηρικτής του Δικαστηρίου από τα πρώτα του βήματα. Αυτή την υποστήριξη επαναλαμβάνουμε και σήμερα. Θα μπορούσα να αποδώσω τη στάση αυτή σε τρεις, τουλάχιστον, βασικούς παράγοντες. Πρώτο, θεωρούμε ηθικό μας χρέος να υπερασπιστούμε σθεναρά τη λογοδοσία για θηριωδίες ανεξάρτητα από το πού αυτές διαπράττονται. Δεύτερο, είμαστε σταθεροί υποστηρικτές της ενίσχυσης του διεθνούς δικαίου ως μέσο για ένα πιο δίκαιο και ειρηνικό διεθνές σύστημα. Και τρίτο, το γεγονός ότι η χώρα μας υφίσταται για σαράντα χρόνια τις συνέπειες μιας κατάφωρης αδικίας , καθιστά για μας την αποστολή του Δικαστηρίου ακόμη πιο προεξέχουσας σημασίας.

Είναι ενδεικτικό ότι η Κύπρος, Μέλος του ΔΠΔ από το 2002, υπήρξε μια από τις πρώτες χώρες που επικύρωσαν τις τροποποιήσεις στο Καταστατικό της Ρώμης που υιοθετήθηκαν στην Καμπάλα το 2010, περιλαμβανομένης αυτής που αφορά στο Έγκλημα της Επίθεσης. Η χώρα μας είχε επίσης την τιμή να συνεισφέρει έναν από τους πιο γνωστούς δικαστές της, το Δικαστή Γεώργιο Πική, ο οποίος υπηρέτησε το Δικαστήριο από το 2003 μέχρι το 2009. Την τρέχουσα περίοδο η Κύπρος εμπλέκεται ενεργά, μεταξύ άλλων, στην προώθηση της οικουμενικότητας και της πλήρους εφαρμογής του Καταστατικού της Ρώμης, στοιχεία που είναι κρίσιμης σημασίας για την εκπλήρωση της αποστολής του Δικαστηρίου. Ελπίζουμε ότι στο προσεχές διάστημα κι άλλα Κράτη θα συνταχθούν με αυτή τη συλλογική προσπάθεια.

Την Ημέρα Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης δικαιολογημένα γιορτάζουμε την ουσιαστική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στη διεθνή ποινική δικαιοσύνη. Εντούτοις, η δουλειά που έχουμε μπροστά μας είναι ακόμη περισσότερη. Οι τρέχουσες εξελίξεις μας αναγκάζουν να επαναδιατυπώσουμε την ανησυχία μας για τα εγκλήματα που συνεχίζουν να διαπράττονται σε πολλά μέρη του κόσμου.

Αυτά μας υπενθυμίζουν, κατά τρόπο οδυνηρό, ότι η δικαιοσύνη είναι εξόχως σημαντική. Αυτός είναι και ο λόγος που η χώρα μας και εγώ προσωπικά συμμετέχουμε στους σημερινούς εορτασμούς για την Ημέρα Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης.